Misvattingen over Horizontaal toezicht in de langdurige zorg

De enorme bedragen die worden besteed aan zorg leiden begrijpelijkerwijs ook tot veel controles. Waar voorheen controles achteraf gemeengoed waren, zien we de afgelopen jaren een verschuiving naar vooraf aantonen dat de ingediende declaraties juist zijn.
Inmiddels is daardoor een nieuwe fase van verantwoording binnen handbereik gekomen, namelijk horizontaal toezicht. In navolging van de ziekenhuizen doet horizontaal toezicht nu ook zijn intrede in de langdurige zorg.
Dit is weliswaar een positieve ontwikkeling, maar tot mijn verbazing lees ik te pas en te onpas dat de sector de mouwen flink zal moeten opstropen om de stap naar horizontaal toezicht op grote schaal te kunnen maken. Dat klinkt alsof horizontaal toezicht een doel op zich is. De artikelen die juichend stellen dat je op die manier met minimale inspanning de rechtmatigheid van je declaraties kunt aantonen, gaan aan een aantal zaken voorbij. Zorginstellingen zijn namelijk niet specifiek op de wereld om rechtmatig te declareren.

Horizontaal toezicht gaat maar over een deel van je controles. Teveel wordt gekeken naar de externe eisen die gesteld worden. Je hebt echter ook een scala aan interne controlewensen van bedrijfsvoering en HR tot kwaliteit van zorg en bestaan.
Je zult als instelling dus naar je totale control framework moeten kijken. Nu schuiven in- en externe controle-eisen gelukkig steeds meer over elkaar heen door het gezamenlijk omarmen van kwaliteitskaders binnen de branche, maar alleen focussen op de externe eisen is een te krappe benadering die je volgend maakt. Je wilt je control framework integraal aanvliegen zodat je sturend kunt zijn vanuit je eigen visie.
Als zorginstelling wil (moet…) je sowieso zicht hebben om op deze items te sturen. Dát is de reden dat je je AO/IC optuigt en koerst op een goede administratieve organisatie en betrouwbare registratie. Zodat je een gezonde organisatie blijft die zich kan richten op het steeds beter uitvoeren van haar kerntaak.

Daarnaast is het een misvatting om te veronderstellen dat met de komst van Horizontaal toezicht veel minder werk gestoken hoeft te worden in registratie. Het is alleen verschoven van achteraf controleren van wat er is gebeurd, naar vooraf bewijzen dat je compliant registreert en declareert. Dit vraagt net zoveel werk als wanneer je dit moet inrichten voor controles die achteraf plaatsvonden. Sterker nog, het integrale karakter dat je nastreeft vereist om dit op alle aspecten aantoonbaar voor elkaar te hebben, waar bij controles achteraf alleen aangetoond hoefde te worden wat in de materiële controle viel.

Wanneer je dat hebt staan kan het ook voor de externe verantwoording worden gebruikt, omdat het de financier zicht geeft op wat je doet en waarom. Door sturingsinformatie ook te gebruiken om rechtmatigheid van declaraties en gepast gebruik van zorg vast te stellen, kun je de stap maken naar Horizontaal toezicht.
Daarmee kan niet alleen dubbel werk vermeden worden (door en voor accountants of financiers), maar komt een hoger doel in zicht; gezamenlijk optrekken als financier en zorginstelling, door bij ontwerp, inrichting en implementatie al de samenwerking te zoeken. Niet met verantwoording als doel, maar strevend naar zorg die door de cliënt als optimaal wordt ervaren.
Basis hiervoor is vertrouwen in elkaar en in gesprek blijven.

Horizontaal toezicht is daarmee geen revolutie, maar de logische volgende stap.

Johan Schaafsma is directeur en mede oprichter van 2Logic, Advies en Consultancybedrijf in de zorgsector (www.2Logic.nl)